Ιστορική Αναδρομή
 

Η Διεύθυνση Ανώτερης και Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΔΑΑΕ) έχει ως στόχο την προώθηση θεμάτων που αφορούν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Κύπρο και στη δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών, έτσι ώστε να παρέχονται ευκαιρίες πρόσβασης στην ανώτερη εκπαίδευση και κατάρτιση σε όλους τους πολίτες.

Η Διεύθυνση Ανώτερης και Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΔΑΑΕ) του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού ιδρύθηκε το 1984. Την 1η Ιανουαρίου 1984 ανέλαβε καθήκοντα ο πρώτος Διευθυντής στη νέα Διεύθυνση. Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, η ΔΑΑΕ ιδρύθηκε για τη διεκπεραίωση όλων των θεμάτων που αφορούσαν την Ανώτερη και Ανώτατη Εκπαίδευση, εκτός από εκείνα για τα οποία υπήρχε ειδικός νόμος ή απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου για ανάθεσή τους σε άλλο υπουργείο. Αρχικά τέθηκαν στη δικαιοδοσία της νέας Διεύθυνσης η Παιδαγωγική Ακαδημία και οι Υπηρεσίες Εξετάσεων, Φοιτητικής Μέριμνας και Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας.

Η χώρα είχε ανάγκη από ποιοτική τριτοβάθμια εκπαίδευση η οποία να παρεχόταν από το κράτος στους Κύπριους πολίτες και ταυτόχρονα να είναι εναρμονισμένη με την οικονομική ανάπτυξη του τόπου. Πέντε χρόνια μετά την ίδρυση της ΔΑΑΕ, το 1989, ιδρύθηκε το Πανεπιστήμιο Κύπρου, το πρώτο πανεπιστημιακό ίδρυμα στο νησί, το οποίο δέχτηκε τους πρώτους προπτυχιακούς φοιτητές το 1992 και τους πρώτους μεταπτυχιακούς του φοιτητές το 1997.

Ακολούθησαν ραγδαίες εξελίξεις στην Ανώτερη Εκπαίδευση προς επίτευξη του στόχου για ικανοποίηση των τοπικών αναγκών για ανώτερη εκπαίδευση, καθώς και για την καθιέρωση της Κύπρου ως περιφερειακού εκπαιδευτικού και ερευνητικού κέντρου. Σημαντική εξέλιξη ήταν η Διαδικασία της Μπολόνια, η οποία υπογράφτηκε το 1999 από 29 ευρωπαίους υπουργούς αρμόδιους για την Ανώτερη Εκπαίδευση, με σκοπό να δημιουργηθεί ένας Ενιαίος Ευρωπαϊκός Χώρος Ανώτερης Εκπαίδευσης. Κυριότεροι στόχοι της Διαδικασίας της Μπολόνια είναι η επίτευξη της διαφάνειας στο εκπαιδευτικό σύστημα Ανώτερης Εκπαίδευσης, με την εισαγωγή των Ευρωπαϊκών Μεταφερόμενων Πιστωτικών Μονάδων (ECTS), η κινητικότητα φοιτητών, ακαδημαϊκών και ερευνητών, καθώς και η διασφάλιση - πιστοποίηση της ποιότητας της προσφερόμενης εκπαίδευσης. Η Κύπρος υπέβαλε αίτηση για συμμετοχή στη Διαδικασία της Μπολόνια το Δεκέμβριο του 1999 και έγινε επίσημα δεκτή κατά την Υπουργική Σύνοδο στην Πράγα το 2001.

Ο ρόλος της ΔΑΑΕ διευρύνθηκε περαιτέρω, ως αποτέλεσμα της Στρατηγικής της Λισσαβόνας, η οποία υιοθετήθηκε από Ευρωπαίους αρχηγούς κρατών το Μάρτιο του 2000 και είχε ως στόχο να καταστήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση την πιο ανταγωνιστική και δυναμική οικονομία βασισμένη στη γνώση, ικανή για αειφόρο οικονομική ανάπτυξη με περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας και μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή.

Το 2009 έγινε στο «Louven» του Βελγίου η τελευταία Υπουργική σύνοδος. Στη σύνοδο αυτή οι υπουργοί των 46 χωρών επανέλαβαν την δέσμευση των χωρών τους στην «Διαδικασία της Μπολόνιας» και επισήμαναν τα πιο κάτω στοιχεία:

  • Στην νέα δεκαετία, μέχρι το 2020, η Ανώτερη Εκπαίδευση θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην δημιουργία μιας καινοτόμου, ανταγωνίσιμης και υψηλών εκπαιδευτικών προδιαγραφών Ευρώπης.
  • Οι νέες εκπαιδευτικές προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει το Ευρωπαϊκό εκπαιδευτικό σύστημα ανώτερης εκπαίδευσης από την παγκοσμιοποίηση και τις γοργά μεταβαλλόμενες τεχνολογίες, καθιστούν την αναγκαιότητα της μεταπήδησης στον «μαθητο-κεντρικό» σύστημα διδασκαλίας, με περισσότερη ευελιξία στα εκπαιδευτικά προγράμματα, ανταλλαγή εκπαιδευτικών και μαθητών μεταξύ εκπαιδευτικών ιδρυμάτων ανώτερης εκπαίδευσης, την επικέντρωση στην έρευνα, στη δια βίου μάθηση και στην καινοτομία.
  • Για να επιτευχθεί γρήγορη και διαρκής ανάκαμψη από την οικονομική κρίση χρειάζεται μια δυναμική και ευέλικτη Ευρωπαϊκή Ανώτερη Εκπαίδευση με επικέντρωση στην καινοτομία στη βάση της ενσωμάτωσης της έρευνας στην εκπαίδευση σε όλα τα επίπεδα.

Το 2006 επεκτάθηκε η πανεπιστημιακή κοινότητα της Κύπρου με την ίδρυση του Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου, το οποίο αποτελεί το μοναδικό Ανώτερο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα στην Κύπρο αφιερωμένο αποκλειστικά στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση. Ένα χρόνο αργότερα, το 2007, εγκαινιάστηκε η έναρξη των εργασιών του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου, με προσανατολισμό προς την εφαρμοσμένη έρευνα, δίνοντας μια άλλη διάσταση στην Ανώτερη Εκπαίδευση της Κύπρου. Το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου με έδρα τη Λεμεσό αποτέλεσε και το πρώτο πανεπιστημιακό ίδρυμα ανώτερης εκπαίδευσης εκτός της πρωτεύουσας, ικανοποιώντας έτσι την αρχή της αποκέντρωσης. Σε μικρό χρονικό διάστημα ακολούθησαν ο εμπλουτισμός και η επέκταση των προγραμμάτων του Πανεπιστημίου Κύπρου, του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου και του Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου τόσο στο προπτυχιακό όσο και στο μεταπτυχιακό επίπεδο. Επιπρόσθετα δόθηκε αρχική άδεια λειτουργίας σε τρία ιδιωτικά πανεπιστήμια, που μετεξελίχτηκαν από Ιδιωτικές Σχολές Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου, το Πανεπιστήμιο Frederick και το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας τα οποία άρχισαν τη λειτουργία τους από τον Οκτώβριο του 2007.

Λειτούργησαν ακόμα δύο ιδιωτικά πανεπιστήμια τα οποία ενίσχυσαν την αποκέντρωση της Ανώτερης Εκπαίδευσης. Το 2010 λειτούργησε το τέταρτο ιδιωτικό πανεπιστήμιο Neapolis University Pafos στην Πάφο και το 2012 το πέμπτο ιδιωτικό πανεπιστήμιο University of Central Lancashire Cyprus (UCLAN Cyprus) στο χωριό Πύλα, στην επαρχία Λάρνακας. Η δημιουργία των πέντε ιδιωτικών πανεπιστημίων συνέβαλε στην ποιοτική και ποσοτική διεύρυνση της Ανώτερης Εκπαίδευσης με νέους κλάδους και προγράμματα σπουδών, η οποία αντικατοπτρίζεται στο πιο κάτω γράφημα που αναπαριστά την αύξηση του αριθμού των κύπριων φοιτητών στην Κύπρο από το 1995/96 μέχρι το 2011/12.

Κύπριοι και Ξένοι Φοιτητές στην Κύπρο


Ο αριθμός των Κυπρίων φοιτητών συνεχίζει να αυξάνεται, όχι μόνο λόγω της επιθυμίας των φοιτητών για ανώτερες σπουδές, αλλά και λόγω της αύξησης των αναγκών για απόφοιτους τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ειδικά στις νέες τεχνολογίες.

Εκτός από τα πανεπιστήμια, στην Κύπρο λειτουργούν επίσης πέντε Δημόσιες και τριάντα οκτώ Ιδιωτικές Σχολές Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Όσον αφορά στις Ιδιωτικές Σχολές Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, αυτές υπόκεινται στην εποπτεία της ΔΑΑΕ για θέματα εγγραφής τους στο Μητρώο του ΥΠΠ, θέματα επιθεώρησης, εγγραφής κλάδων σπουδών (μέσω της Συμβουλευτικής Επιτροπής Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης), εκπαιδευτικής αξιολόγησης και πιστοποίησης.

Στα πλαίσια του γενικού προγράμματος δράσης για την υλοποίηση σχεδίου που στοχεύει στην αναβάθμιση του ρόλου της Κύπρου ως περιφερειακού κέντρου παροχής υπηρεσιών και μετά από διαβούλευση μεταξύ του Υπουργείου Εσωτερικών και Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού, ανατέθηκε στο ΥΠΠ και, κατ’ επέκταση στη ΔΑΑΕ, το ακαδημαϊκό μέρος της εξέτασης των αιτήσεων για παραχώρηση θεώρησης άδειας εισόδου σε υποψήφιους αλλοδαπούς φοιτητές.

Οι παγκύπριες εξετάσεις για εισδοχή στα Ανώτερα και Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα της Κύπρου και της Ελλάδας, καθώς επίσης και εξετάσεις για προσλήψεις στο δημόσιο και ημικρατικό τομέα, γίνονται μέσω της Υπηρεσίας Εξετάσεων, η οποία υπάγεται στη ΔΑΑΕ.

Σημαντική θεωρείται η συνεισφορά της ΔΑΑΕ στην υποστήριξη του έργου της Υπουργικής Επιτροπής για την επιχορήγηση εδρών Ελληνικών και Βυζαντινών Σπουδών σε Πανεπιστήμια του Εξωτερικού.

Παράλληλα η ΔΑΑΕ παρακολουθεί τις εξελίξεις στην Ανώτερη Εκπαίδευση, τόσο στον ευρωπαϊκό χώρο, όσο και παγκόσμια, και παρέχει υποστήριξη ή συμμετέχει σε διάφορα προγράμματα, όπως στη Διαδικασία της Μπολόνια, στη Δια Βίου Μάθηση (Lifelong Learning), σε Ευρωπαϊκά Προγράμματα και Μονάδες (Erasmus, Tempus, Erasmus Mundus, Eurydice, Euromed, Marie Curie, ASEM, EU2020).

Στο πλαίσιο του στόχου για την προώθηση της Κύπρου ως διεθνούς εκπαιδευτικού και ερευνητικού κέντρου με την προσέλκυση ποιοτικών φοιτητών από το εξωτερικό, η ΔΑΑΕ συμμετέχει σε εκπαιδευτικές εκθέσεις σε χώρες με τις οποίες υπάρχει δυνατότητα συνεργασίας σε θέματα ανώτερης εκπαίδευσης και προσέλκυσης φοιτητών, όπως για παράδειγμα τη Ρωσία, την Κίνα, και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κτλ. Ταυτόχρονα, συντονίζει την παρουσία του συνόλου των Πανεπιστημίων της Κύπρου σε τέτοιες δραστηριότητες με κυπριακές αποστολές. Επιπλέον, η ΔΑΑΕ οργανώνει ημερίδες ενημέρωσης σε διάφορα μέρη της Ελλάδας με στόχο την προσέλκυση ελλαδιτών φοιτητών.

Το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού είναι πεπεισμένο ότι η ανάπτυξη της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης συμβάλλει ταυτόχρονα στη συγκέντρωση επιστημονικού ερευνητικού προσωπικού με συνεπακόλουθο την αύξηση της ερευνητικής δραστηριότητας για ικανοποίηση των στόχων του Σχεδίου Δράσης της Κύπρου για τη Στρατηγική της Λισσαβόνας για αύξηση των δαπανών για την έρευνα στο 0.50% ΑΕΠ μέχρι το 2020 και με περαιτέρω ενδυνάμωση της έρευνας και εμπλοκή του ιδιωτικού τομέα μέσω συνεργασιών με στόχο την ικανοποίηση των στόχων της ΕΕ για 0.49% ΑΕΠ για την έρευνα, σε μεταγενέστερο στάδιο. Ο στόχος αυτός δυστυχώς δε φαίνεται να ικανοποιείται, αφού σήμερα οι δαπάνες για την έρευνα βρίσκονται στο 0.45% ΑΕΠ. Η προσπάθεια αυτή συνεπικουρείται επίσης από την ανάπτυξη των ερευνητικών κέντρων, όπως του Ινστιτούτου Κύπρου, του Ινστιτούτου Νευρολογίας και Γενετικής, των ερευνητικών μονάδων των πανεπιστημίων και των άλλων ιδρυμάτων, τη συμφωνία συνεργασίας του ΤΠΚ με το πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, την ίδρυση του Τεχνολογικού Πάρκου, καθώς και την προώθηση των δημόσιων-ιδιωτικών ερευνητικών δραστηριοτήτων.

Διασφάλιση ποιότητας και αναγνώριση τίτλων σπουδών
Μεγάλη βαρύτητα δίδεται από τη Διεύθυνση Ανώτερης και Ανώτατης Εκπαίδευσης στη Διασφάλιση και Πιστοποίησης Ποιότητας και στην Αναγνώριση Τίτλων Σπουδών, έτσι ώστε τα προσφερόμενα προγράμματα, καθώς και οι τίτλοι να συνάδουν με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και να ανταγωνίζονται τα ευρωπαϊκά επίπεδα.

Το Συμβούλιο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης και Πιστοποίησης (ΣΕΚΑΠ), η Επιτροπή Αξιολόγησης Ιδιωτικών Πανεπιστημίων (ΕΑΙΠ), η Συμβουλευτική Επιτροπή Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης (ΣΕΤΕ) αποτελούν τα τρία σώματα που χειρίζονται σήμερα τα θέματα διασφάλισης ποιότητας και πιστοποίησης. Το Κυπριακό Συμβούλιο Αναγνώρισης Τίτλων Σπουδών (ΚΥΣΑΤΣ) είναι το αρμόδιο σώμα για την Αναγνώριση Τίτλων Σπουδών από ιδρύματα Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Ωστόσο, το Υπουργικό Συμβούλιο, με την απόφασή του με Αριθμό 66.010, ημερομηνίας 5 Σεπτεμβρίου 2007, έχει αποφασίσει τη δημιουργία και θεσμοθέτηση του Κυπριακού Φορέα Διασφάλισης και Πιστοποίησης Ποιότητας Εκπαίδευσης. Το πιο πάνω σώμα, μετά την ίδρυση και λειτουργία του, αναμένεται ότι θα αναλάβει όλες τις αρμοδιότητες των προαναφερθέντων οργάνων. To τελικό νομοσχέδιο για την ίδρυση και λειτουργία του Φορέα βρίσκεται τώρα υπό νομοτεχνική επεξεργασία ώστε να υποβληθεί πρόταση στο Υπουργικό Συμβούλιο και στη συνέχεια στη Βουλή των Αντιπροσώπων για ψήφιση.

Επιπρόσθετα στα πλαίσια της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης προωθείται ο εκσυγχρονισμός και η ενοποίηση της νομοθεσίας, που αφορά στα Δημόσια και Ιδιωτικά Πανεπιστήμια, σε ένα ενιαίο Νόμο Πλαίσιο για την πανεπιστημιακή εκπαίδευση στην Κύπρο. Σκοπός του εκσυγχρονισμού της νομοθεσίας είναι να καταστήσει τη διοίκηση και λειτουργία των πανεπιστημίων πιο ευέλικτη και πιο αποτελεσματική δίδοντάς τους τη δυνατότητα να αναπτύξουν νέες εκπαιδευτικές και ερευνητικές δραστηριότητες, που να ανταποκρίνονται στις ανάγκες της εποχής και της κοινωνίας.

Καταληκτικά, οι πιο πάνω εξελίξεις διαχρονικά οδηγούν στην ικανοποίηση των τοπικών αναγκών για ανώτερη εκπαίδευση, καθώς και στην καθιέρωση της Κύπρου ως περιφερειακού εκπαιδευτικού και ερευνητικού κέντρου, το οποίο θα αποτελεί πόλο έλξης για ακαδημαϊκούς και φοιτητές από το διεθνή χώρο.


Υπηρεσία Διαδικτύου και Επικοινωνίας - Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού